Zmiany w ustawie o przeciwdziałaniu

praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

1 marca 2018 r. Sejm uchwalił nową ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Od 15 lipca obowiązują przepisy nowej ustawy.
Nowa ustawa prowadza w życie przepisy niezbędne do wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (tzw. IV Dyrektywa AML).

Najistotniejsze zmiany wprowadzone przez nową ustawę

Pojawia się nowy katalog instytucji objętych przepisami ustawy

Lista instytucji objętych przepisami ustawy - instytucji obowiązanych:

  • banki, instytucje kredytowe, instytucje finansowe, w rozumieniu ustawy: Prawo bankowe
    spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa, w rozumieniu ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
  • spółki prowadzące rynek regulowany w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
    fundusze inwestycyjne, alternatywne spółki inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, z, w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
  • zakłady ubezpieczeń, pośrednicy ubezpieczeniowi, w rozumieniu ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
    przedsiębiorcy prowadzący działalność kantorową w rozumieniu ustawy Prawo dewizowe podmioty prowadzące działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie obrotu walutami wirtualnymi
  • notariusze, adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi, biegli rewidenci
    podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych
    pośrednicy w obrocie nieruchomościami
  • operatorzy pocztowi w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe
  • podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych
  • fundacje, stowarzyszenia
  • przedsiębiorcy przyjmujący lub dokonujący płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro
  • przedsiębiorcy prowadzący działalność polegającą na udostępnianiu skrytek sejfowych
    instytucje pożyczkowe w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim

Filozofia działań w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu teroryzmu oparta na analizie ryzyka
Instytucje obowiązane będą musiały przeprowadzać ocenę ryzyka prania pieniędzy przy uwzględnieniu licznych czynników związanych z klientem, czy transakcją: geograficzny, branżowy, produktowy. W oparciu o tę ocenę instytucje obowiązane będą budować i rozwijać system przeciwdziałania praniu pieniędzy w kierunku obszarów o wysokim ryzyku. Analiza ryzyka musi uwzględniać warunki wskazane w dokumentach dotyczących oceny ryzyka przygotowywanych na trzech poziomach: instytucji obowiązanej, krajowym i ponadnarodowym.

Beneficjent rzeczywisty Planuje się wprowadzić jawny i dostępny publicznie Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych. Od 13 października 2019 instytucje obowiązane będą musiały korzystać z niego w procesie ustalania beneficjenta rzeczywistego. Wprowadzono nową definicja PEP

Rozszerzeniu uległa definicji osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne (tzw. PEP). Teraz status ten dotyczyć będzie również osób zajmującej eksponowane stanowisko polityczne w Polsce. Instytucje obowiązane będą musiały bardziej szczegółowo badać relacje z takimi klientami oraz wykonywane przez nich transakcje.

Wyraźnie rośnie dotkliwość kar za niedopełnienie obowiązków Maksymalna wysokość kary administracyjnej wynosi teraz 1 000 000 EUR, dla instytucji finansowych jeszcze więcej: 5 000 000 EUR.

  • Umyślne niedopełnienie obowiązków, między innymi przekazywanie nieprawdziwych informacji, traktowane może być jako przestępstwo i podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Wprowadzono również nowe rodzaje kar administracyjnych, mających istotne znaczenie wizerunkowe:

  • publikacja informacji o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucję w Biuletynie Informacji Publicznej,
  • cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej,
  • zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy

Pojawia się wyraźny nacisk na dokumentowanie procesów związanych z realizacją obowiązków ustawy
Pojawia się konieczność dokumentowania zastosowanych środków bezpieczeństwa finansowego oraz wyników bieżącej analizy przeprowadzanych transakcji i klientów, z którymi instytucja obowiązana utrzymuje stosunki gospodarcze. Organy kontrolne, między innymi GIIF mogą żądać takich materiałów w czasie kontroli instytucji obowiązanej.
Obniżono próg raportowania transakcji gotówkowych do 10 tys. EUR
Obniżeniu do 10 tys. EUR uległ próg raportowania o transakcjach gotówkowych obowiązujący każdego przedsiębiorcę przyjmującego lub dokonującego płatności za towary w gotówce.